محتویات

۱         پیرامون واژه

۲        جنبه‌های ترابری

۲.۱      زیرساخت

۲.۲      وسایل نقلیه

۲.۳     بهره‌برداری

۳        ترابری و ارتباطات

۴        ترابری، فعالیت‌ها، و کاربری زمین

۵        ترابری؛ انرژی، و محیط زیست

۶        رده‌بندی ترابری

۷        پانویس

۸        جستارهای وابسته

۹        منابع

۱۰       پیوند به بیرون

پیرامون واژه

واژهٔ ترابری از پیشوند پارسی ترا- به معنی فراسو و آن‌سو، و واژهٔ بری از فعل بردن ساخته شده‌است. پیشوند ترا- از پیشوندهای کهن زبان پارسی است که در پارسی باستان نیز همین‌گونه کاربرد را داشته‌است باربری افغانستان و هم‌معنی و هم‌ریشه با Trans در انگلیسی است. ترابری از دید واژگانی به معنی بردن به آن‌سوی دیگر است.*[۱]

جنبه‌های ترابری

باربری انلایناینترسیتی-اکسپرس، یک باربری انلاینپرسرعت آلمانی

زیرساخت

نوشتار اصلی: زیرساخت

خطوط انتقال نفت خام در آلاسکا

زیرساخت‌ها، سازه‌های ثابتی هستند که به وسایل نقلیه اجازه تردد می‌دهند. زیرساخت‌ها می‌توانند شامل شبکه‌های ترابری مانند: جاده‌ها، خطوط راه‌آهن، راه‌های هوایی، راه‌های آبی، خطوط لولهٔ حمل مواد، و غیره باشند.

پایانه‌ها مانند: فرودگاه‌ها، ایستگاه‌های راه‌آهن، ایستگاه باربری انلاین، و بندرها، محل‌هایی هستند که مسافرین و محموله‌ها می‌توانند از یک وسیله نقلیه به وسیله نقلیه دیگر انتقال داده شوند.

تأمین مالی ساخت زیرساخت‌ها می‌تواند از منابع خصوصی یا منابع دولتی انجام گیرد. شرکت‌های حمل و نقل معمولاً شرکت‌های انحصار طبیعی هستند و برای استفاده عموم یک ضرورت به حساب می‌آیند. در بسیاری از کشورها، تأمین مالی جاده‌ها، خطوط ریلی و فرودگاه‌ها از طریق سیستم مالیات انجام می‌شود.[۳] ساخت پروژه‌های زیرساختی جدید می‌تواند نیاز به بودجه‌های هنگفت داشته باشد که معمولاً از طریق قرض‌گیری انجام می‌شود. در نتیجه بسیاری از صاحبان زیرساخت‌ها، برای استفاده از زیرساخت هزینه دریافت می‌کنند، برای مثال در فرودگاه‌ها عوارض فرود و در جاده‌ها عوارض عبور دریافت می‌شود. مستقل از این هزینه‌ها، ممکن است نهادهای مختلف برای خرید خودرو یا وسیله نقلیه، مالیات وضع کنند. معمولاً به دلیل پیش‌بینی نادرست میزان مسافران و تخمین بیش از حد آن، باربری انلاین تبریز سود بدست آمده از ساخت زیرساخت کمتر از میزان پیش‌بینی شده بدست می‌آید.[۵]

وسایل نقلیه

نوشتار اصلی: وسیله نقلیه

وسایل نقلیه مانند: خودروها، قطارها، و هواپیماها عموماً در شبکه‌ها حرکت می‌کنند.

بهره‌برداری

بهره‌برداری، دربرگیرندهٔ فعالیت‌هایی است که کنترل سامانه را انجام می‌دهند (مانند چراغ‌های راهنمایی و شیب‌سنج‌ها، خط گردان‌های راه‌آهن، کنترل شدآمد هوایی، و جز اینها)، و همچنین سیاست‌هایی مانند چگونگی ادارهٔ امور مالی ترابری (مانند استفاده از عوارض جاده‌ای یا مالیات سوخت در ترابری بزرگراهی).

در حالت کلی، طراحی شبکه در حوزهٔ مهندسی عمران و برنامه‌ریزی شهری، طراحی وسایل نقلیه در حوزهٔ مهندسی مکانیک و گرایش‌های تخصصی آن، مانند مهندسی دریا و مهندسی هوا-فضا، و بهره‌برداری‌ها نیز معمولاً تخصصی شده‌اند؛ هرچند که ممکن است متعلق به پژوهش بهره‌برداری یا مهندسی سامانه‌ها باشند.

حمل و نقل

حمل و نقل جنبه های مختلفی دارد که در یک طبقه بندی کلی می توان آن را به سه دسته زیرساخت ها، وسایل نقلیه و بهره برداری تقسیم نمود.

زیرساخت شامل شبکه های حمل و نقل “جاده ها، خطوط راه آهن، راه های هوایی، راه های آبی، خطوط لوله مواد” مورد استفاده و همچنین گره ها یا پایانه ها ” مانند فرودگاه ها، ایستگاه های راه آهن، ایستگاه باربری انلاین، بنادر و وسایل نقلیه ای که عموماً در شبکه ها حرکت می کنند، همچنین بهره برداری ، شامل فعالیتهایی است که کنترل سیستم را انجام می دهند.”مانند چراغ راهنمایی و شیب سنج ها.”

حمل و نقل تشکیل دهنده استخوان بندی اصلی فضایی شهرها بوده و دارای تاثیراتی بنیادین بر شکل و جهت گیری توسعه درون شهری است.

از همین رو، بازشناخت روند تغییرات به وجود آمده و مطالعات در حمل و نقل و ترابری و ارزیابی دیدگاه ها و نظریه های مرتبط می تواند نقش بسزا در بررسی سیر تحول ساختار شهرها و پیش بینی فرآیند های آتی در این زمینه داشته باشد. این امر به ویژه در کشورهای در حال توسعه چون ایران که در مرحله گذار از شهرنشینی سنتی به نوگرا است از اهمیت بیشتری برخوردار بوده و می تواند سبب گشایش افق های جدیدی گردیده و از تکرار اشتباهات پدید آمده در کشورهای پیشرو جلوگیری نماید.

 معنی لغوی حمل و نقل

حمل و نقل در فرهنگ لغات به معنی جابه جایی از مکانی به مکان دیگر معنی شده و مهندسی حمل ونقل را می توان کاربرد ریاضیات و آمار براي جا به جایی مسافران و کالاها با استفاده بهینه از مواد و انرژي هاي موجود در طبیعت معرفی کرد. حمل و نقل بحثی کاملا بین رشته اي است و موضوعات اقتصاد حمل و نقل، جغرافیا و بهینه سازي حمل ونقل و برنامه ریزي شهري و منطقه اي از موضوعات مهم در این علم به حساب می آیند.(کامران نیا ،۱۳۸۷). حمل و نقل به دو بخش حمل و نقل موتوری و حمل و نقل غیر موتوری تقسیسم می شود.در خمل و نقل شهری هم به دو بخش حمل و نقل عمومی و حمل و نقل خصوصی تقسیم می شود.

حمل و نقل

حمل و نقل جنبه های مختلفی دارد که در یک طبقه بندی کلی می توان آن را به سه دسته زیرساخت ها، وسایل نقلیه و بهره برداری تقسیم نمود.

زیرساخت شامل شبکه های حمل و نقل “جاده ها، خطوط راه آهن، راه های هوایی، راه های آبی، خطوط لوله مواد” مورد استفاده و همچنین گره ها یا پایانه ها ” مانند فرودگاه ها، ایستگاه های راه آهن، ایستگاه باربری انلاین، بنادر و وسایل نقلیه ای که عموماً در شبکه ها حرکت می کنند، همچنین بهره برداری ، شامل فعالیتهایی است که کنترل سیستم را انجام می دهند.”مانند چراغ راهنمایی و شیب سنج ها.”

حمل و نقل تشکیل دهنده استخوان بندی اصلی فضایی شهرها بوده و دارای تاثیراتی بنیادین بر شکل و جهت گیری توسعه درون شهری است.

از همین رو، بازشناخت روند تغییرات به وجود آمده و مطالعات در حمل و نقل و ترابری و ارزیابی دیدگاه ها و نظریه های مرتبط می تواند نقش بسزا در بررسی سیر تحول ساختار شهرها و پیش بینی فرآیند های آتی در این زمینه داشته باشد. این امر به ویژه در کشورهای در حال توسعه چون ایران که در مرحله گذار از شهرنشینی سنتی به نوگرا است از اهمیت بیشتری برخوردار بوده و می تواند سبب گشایش افق های جدیدی گردیده و از تکرار اشتباهات پدید آمده در کشورهای پیشرو جلوگیری نماید.